Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar: Türkiye'nin enerji arz güvenliğinde bir sorun bulunmuyor

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, ABD-İsrail'in İran'a saldırılarının Türkiye'nin enerji arzında bir soruna neden olmadığını bildirdi.

AAtölye'de Anadolu Ajansı (AA) Editör Masası'na konuk olan Bayraktar, gündeme ilişkin soruları yanıtladı, değerlendirmelerde bulundu.

Bayraktar, yaşanan jeopolitik gerilim ve savaşın küresel etkileri olan çok büyük bir kriz olduğunu belirterek, "Son döneme baktığımız zaman dünya birçok krizden geçti. Pandemi yaşadık bundan 5-6 sene önce. Onun da çok önemli küresel etkileri olmuştu. Onun devamında yine bölgemizde Rusya-Ukrayna Savaşı'nın çok önemli etkileri oldu. Tedarik zincirinde kırılmalar oldu, lojistik problemler yaşandı. Dünyada enerji fiyatlarının, emtia fiyatlarının yukarı gittiği dönemler, yüksek enflasyonun olduğu dönemler küresel anlamda söz konusu oldu ama sanki bu kriz bir anlamda bunlardan daha da büyük ve eğer uzun sürerse etkileri çok daha yıkıcı olabilecek küresel anlamda. Küresel ekonomi üzerinde etkileri olabilecek bir krizle karşı karşıyayız." diye konuştu.

Savaşın kısa sürede neticelenmesini ve barışın sağlanmasını umduğunu vurgulayan Bayraktar, "Bunun orta ve uzun vadeye yani önümüzdeki birkaç aya, yıl sonuna kadar veya belki daha sonrasına kadar sürmesi bütün küresel ekonomiyi, bütün dünyayı etkileyebilecek bir boyuta dönüşebilir. Dolayısıyla bayağı ciddi bir durumla karşı karşıyayız." ifadelerini kullandı.

Yaşananların ekonomileri ve enerjiyi küresel çapta etkileyecek boyutu olduğunun altını çizen Bayraktar, "Şu anda enerji arz güvenliğinde ülkemiz adına bir sıkıntı gözükmüyor. Enerji altyapımız ve bugüne kadar izlediğimiz çeşitlendirme politikamız bizi şu anda güvenli limanda tutuyor. Şu anda ülkemiz açısından, vatandaşlarımız açısından bir enerji arz güvenliği sorunu yok." değerlendirmesinde bulundu. 

Bakan Bayraktar, yaşananların enerjide dışa bağımlı ülkeleri etkileyeceğini ancak dünya genelinde yaşanan bir enerji güvenliği sorunu olduğunu belirterek, şöyle devam etti:

"Enerji ve arz güvenliği, talep güvenliği ve iletim güvenliğiyle alakalı bir konu. Bütün bunlar bir araya gelince enerji güvenliğinden bahsedilir. Şu anda henüz talep tarafında bir kriz gözükmüyor ama ciddi bir arz kısıtı var. Petrolün veya enerjinin güzergahta geçişiyle alakalı sıkıntı yaşıyoruz. Hürmüz'den dünya petrolünün yüzde 20'si akıyor, bugün akmıyor. Dünyaya sunulan LNG'nin yüzde 20'si bugün artık buradan geçemiyor. Dolayısıyla ciddi bir arz kriziyle baş başayız. Bizim bu bölgeye bağımlılığımız en düşük seviyede. Biz buradan petrol alıyor muyuz? Suudi Arabistan ve Irak bizim iki tedarikçimiz. Toplam tedarikimizin yaklaşık yüzde 15'i gibi bir miktar bu bölgeden alınıyordu. Irak'tan aldığımız petrolün önemli bir kısmı da bu petrol boru hattıyla geliyor."

Türkiye'nin Hürmüz Boğazı'ndaki enerji akışına bağımlılığının düşük seviyede olduğunu vurgulayan Bayraktar, "Bu bölgeye bağımlılığımız petrolde yüzde 10 ile yönetebileceğimiz bir seviyede. Doğal gazda ise herhangi bir doğal gaz alımımız yoktu. LNG'de bizim farklı tedarikçilerimiz var. Özellikle Batı tarafı, ABD ile son yaptığımız anlaşmalar. Şu anda Türkiye'nin arzla, tedarikle alakalı sıkıntısı yok." değerlendirmesinde bulundu. 

"Bütün gayretimiz, bütün çabamız Akkuyu'dan ilk elektriği bu sene üretmek üzerine"

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nden (NGS) ilk elektriğin bu yıl üretilmesi amacıyla çalışmaların hız kesmeden devam ettiğini bildirdi.

Türkiye'nin nükleer enerjiyle ilgili çalışmalarının uzun yıllardır devam ettiğine işaret eden Bayraktar, "Bütün gayretimiz, bütün çabamız Akkuyu'dan ilk elektriği bu sene üretmek üzerine. Türkiye'de nükleer konusunun başlangıcının 70. yılı. Dolayısıyla ilk reaktörden elektriği üretmek yakışır. 29 Ekim'e yetiştirebilirsek 29 Ekim'e. Yoğun bir çalışma var." diye konuştu.

Bayraktar, Türkiye'nin nükleer enerji serüvenine çok önceden birçok ülkeyle aynı anda başladığını, ancak devri "ıskaladığını" bildirdi.

Geçen yıllarda hala nükleer konusunda direnç gösteren siyasal yaklaşımlar bulunduğuna işaret eden Bayraktar, "Akkuyu'da inşaat yüzde 99'lara varmış durumda. Ana muhalefetteki bir partinin genel başkan yardımcısı diyor ki 'Akkuyu durdurulmalıdır'. Yani bir işin yüzde 99'u bitmiş. Hangi durdurmadan bahsediyorsun? Sen elektriği nasıl üreteceksin? Elektriksiz bir dünya düşünmek mümkün mü? Elektrikli dönüşüm diyoruz." ifadelerini kullandı.

"Akkuyu NGS birçok badire atlattı"

Bayraktar, Rusya Federasyonu ile 2010'da yapılan anlaşma kapsamında başlanan Akkuyu NGS'nin çok badireler atlatarak bugünlere geldiğini anımsattı.

Nükleer projelerinin uluslararası standartlar açısından yüksek bir alan olduğunu vurgulayan Bayraktar, şöyle devam etti:

"Akkuyu ile ilgili ilk anlaşmayı 2010'da yaptık. 24 Kasım 2015'te Rusya ile tarihimizde yaşadığımız en büyük siyasi gerilim yaşandı. Türkiye'de 15 Temmuz 2016 darbe girişimi yaşadı. Ondan sonra 2018'de Sayın Cumhurbaşkanımızla Sayın Putin bir araya geldiler ve ciddi bir irade koydular. Süreç 2016'dan sonra ivme kazandı. Ondan sonraki süreçte, 2018'de ilk inşaat lisansı buraya verildi. 2020'de pandemi ile bütün ekonomilerin etkilendiği, fiyatların arttığı bir dönem yaşandı. 2022'de Ukrayna Savaşı ise Rusya'yı çok etkiledi, bir anlamda bu projeyi çok etkiledi. 2023'te Türkiye'de yaşadığımız deprem, 6 Şubat depremleri, bütün inşaat kabiliyetlerimizi, her şeyimizi artık bu asrın inşaatında kullandık. Bunun kısmen etkileri oldu."

Bayraktar, doğrudan ve dolaylı bir sürü ambargoyla karşılaşıldığını söyledi.

Akkuyu'da görevli Almanya'daki bir tedarikçinin parasını aldığı ve parçaları ürettiği halde Türkiye'ye göndermediği bir durum yaşandığını hatırlatan Bayraktar, "Onu Ruslar Çin'den mecburen ikame etmek durumunda kaldı. Yani epey badireler atlattık ama Allah'ın izniyle inanıyorum ki sonuna geldik ve Türkiye olarak ilk reaktörden enerjimizi üreteceğiz." ifadelerini kullandı.

Bakan Bayraktar, dünyada yeni bir nükleer çağın başlığını aktararak, "Dünyadaki yeni nükleer çağ, küçük modüler reaktörlerle (SMR) ilerleyecek bir alan. Türkiye olarak artık nükleerin bu ikinci çağı, yeni çağı kaçırmayalım. Türkiye olarak burada da teknolojiye sahip olan, teknolojiyi üretebilen böyle bir normali olmuş ülke olarak inşallah bu alanda artık daha söz sahibi hale gelme hedefimiz var." değerlendirmesinde bulundu.

"SMR'lerde bir kanun hazırlığımız var"

SMR'lerin önem arz ettiğini ve dün gerçekleştirilen kabine toplantısında önemli konulardan biri olduğunun altını çizen Bayraktar, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a nükleerde gelinen noktayı aktardığını belirterek, "SMR'lerde bir kanun hazırlığımız var. Bu seneki yasama yılına inşallah yetiştireceğiz ve bu sayede buna bir hukuki çerçeve de kazandırmış olacağız ama SMR teknolojisi şu anda bütün dünyada AR-GE'den üretime doğru evrilme aşamasında. Dolayısıyla ne kadar süre alabilir? 2030'ları bulacağını söyleyebilirim. Nükleer olunca iş tabii çok farklı bir boyuta geliyor. Dolayısıyla standartları, testleri çok yüksek ama bu yola kararlılıkla girmemiz önemli." diye konuştu.

Bayraktar, ülkede siyasi istikrar olmadığında bu gibi projelerin hayata geçmesinin mümkün olmadığını ifade ederek, "Açık söyleyeyim, 15 Temmuz darbe girişimi başarıya ulaşsaydı Akkuyu'nun devam etme şansı yoktu. Onun için hani bu siyasi istikrarın ve güçlü siyasi iradenin devam etmesi bu projelerin de hayata geçmesi için önemli konulardan." değerlendirmesinde bulundu.

İran gazı ile ilgili kritik süreçten geçiliyor

İran gazıyla ilgili çok kritik bir süreçten geçildiğini vurgulayan Bakan Bayraktar, Türkiye'nin elektrik, doğal gaz ve petrolde arz sıkıntısı olmadığını ifade etti.

Bayraktar, şöyle devam etti:

"Esas itibarıyla ne kadar az konuşsak o kadar iyi. Her konuda öyle. Onun için genel olarak şunu söylüyoruz, Türkiye'nin arz güvenliğinde, petrolde, petrol ürünlerinde, doğal gazda, elektrikte herhangi bir sıkıntısı yok. Dolayısıyla aslında vatandaşımızı, 86 milyonu ilgilendiren kısım bu ama biz bunu nasıl yapıyoruz? Bu bizim mutfak çalışmamız. Şu anda içinde bulunduğumuz süreç çok daha hassas, stratejik düşünmeyi ve konuşmayı gerektiren bir süreç. Şunu söyleyeyim, şu anda Türkiye'nin tedarik anlaşması olan ülkelerle herhangi bir gaz kesintisi yok."

Dünyada yaşanan krizin dünya ekonomisini derinden etkileyebilecek boyutta olduğunu ifade eden Bayraktar, "Türkiye'nin bu krizden kendini izole etmesi çok kolay değil ama kimseyi paniğe de sevk etmek istemiyorum. Panik olacak bir şey yok. Cumhurbaşkanımız dün kabine sonrası açıklamalarında 'Biz ülkemizi bu ateş çemberinin dışında tutacağız' gibi çok net bir mesaj verdi. Bunun çok önemli olduğunu söylemek istiyorum. Enerji açısından da gerekli tedbirlerimizi aldık. Hem arz hem de fiyatlar yönüyle, yani vatandaşlarımıza bunu hissettirmemeye gayret ederek bu süreci yönetmeye gayret ediyoruz. Dediğim gibi, bu sürecin ne kadar uzayacağı önem arz ediyor ama şu anda hamdolsun bir endişeye mahal yok. İnşallah kısa sürede bu neticelenir ve yeni bir normal bulunmuş olur." ifadelerini kullandı.

"Devlet ÖTV'yi şu anda motorinde sıfıra indirdi"

Bakan Bayraktar, Orta Doğu'daki gerginliğin oluşturduğu enerji sıkıntısına ilişkin tedbirlerin alındığını da ifade etti.

Devletin krizden dolayı oluşan finansal yükü vatandaşın üstünden aldığına işaret eden Bayraktar, "Litresi 13 küsur olan ÖTV şu anda sıfır. Dolayısıyla bu şekilde vatandaşlarımızın üzerine gelecek yükü, finansal, ekonomik anlamdaki yükü bir anlamda devlet üstüne almış oldu. Dolayısıyla burada böyle bir finansal tedbir alındı. Ürünümüz var, rafinerilerimiz çalışıyor. Dünyadan tedarikle alakalı da riski yaşamıyoruz, dediğim gibi, bu bölgeye olan bağımlılığımızın düşük olması sebebiyle." değerlendirmesinde bulundu.

"Karadeniz'de Abdülhamid Han gemisiyle yeni bir sondajın başlamasına 24 saatten az bir zaman kaldı"

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye'nin enerji bağımsızlığı hedefi doğrultusunda devreye alınan Abdülhamid Han Sondaj Gemisi'nin yarın Karadeniz'de faaliyetlerine başlayacağını bildirdi.

Bayraktar, Türkiye'nin enerjide bağımsız olma hedefine emin adımlarla ilerlediğini belirterek, "Karadeniz'de Abdülhamid Han gemisiyle yeni bir sondajın başlamasına 24 saatten az bir zaman kaldı. Yarın sabah saat 04.00'te inşallah matkap denizde dönmeye başlayacak. Nisanda Fatih ile Eflani dediğimiz Eflani-1 kuyusunu kazacağız. Yeni keşiflerle alakalı çalışmalarımız devam ediyor. Çağrı Bey, nisanın sonunda Somali'de faaliyete başlayacak. Diyarbakır'da gerçekleştirilen programda kaya petrolü konusunu da konuşmuştuk. Bütün bunlarla, tüm imkanlarımızı seferber ederek Türkiye'deki üretimi, petrolü ve doğal gazı artırmaya gayret ediyoruz." ifadelerini kullandı.