EMEĞİN KARNESİNİ KİM, KİME KESİYOR?
.
Türkiye’de öyle tuhaf tartışmalara şahit oluyoruz ki insan bazen söylenen sözden çok, o sözü söyleyenin neyi düşünerek konuştuğunu merak ediyor.
Memurun maaşı yetmiyor, doğru. Hayat pahalı, doğru. Kamu çalışanlarının ücretlerinde ciddi dengesizlikler var, o da doğru. Peki, bütün bu doğruların arasından nasıl oluyor da işçinin fazla maaş aldığı sonucu çıkıyor?
İşte benim aklımın almadığı yer burası.
Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, kamu çalışanlarının ücretleri arasındaki farkları gündeme taşıdı. Niyeti neydi, neyi amaçladı, tartışılır. Ancak ortaya çıkan manzarayı görmezden gelemeyiz. Bir tarafta geçim sıkıntısı yaşayan memurlar, diğer tarafta yıllarca mücadele ederek toplu sözleşmelerle hak kazanan işçiler… Şimdi birbirlerinin maaş bordrolarına bakıyorlar.
Oysa ikisinin de bakması gereken yer başka.
Düşünün, bir iş yerinde çalışan iki personelden biri patronun kapısını çalıyor. Maaşının yetmediğini, geçinemediğini, zam istediğini söylemek yerine, arkadaşının kendisinden fazla kazandığını anlatmaya başlıyor.
Patron ne düşünür?
Muhtemelen önce rahat bir nefes alır. Çünkü karşısında kendi ücretini tartışan bir çalışan değil, diğer çalışanın ücretini tartışmaya açan biri vardır.
Sendikal mücadelenin bu noktaya gelmesi gerçekten düşündürücü.
Neyse ki bu tartışmada söylenmesi gerekeni söyleyenler de çıktı.
Öz Orman-İş Sendikası Genel Başkanı Settar Aslan, Balıkesir Şubesi Genel Kurulu’nda meseleyi tek cümleyle özetledi:
“MEMURUN HAKKINI İŞÇİNİN CEBİNDE ARAMAYIN!”
Aslan, memurun daha yüksek ücret almasına karşı olmadıklarını, aksine bütün çalışanların insanca yaşayabilecekleri ücretlere kavuşmasını istediklerini de açıkça ifade etti.
Aslında bu sözün üzerinde uzun uzun düşünmek gerekiyor. Çünkü burada memura yöneltilmiş bir itiraz yok. Memurun hakkını arama yöntemine yöneltilmiş bir itiraz var.
İkisi arasındaki farkı anlamak için sendikacı olmaya da gerek yok.
Ardından Öz Sağlık-İş Genel Başkanı Devlet Sert de benzer bir itirazda bulundu. Memurun hakkı savunulurken terazinin diğer kefesine işçinin konulmaması gerektiğini söyledi. TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay ise meseleyi başka bir cümleyle anlattı:
“İşçi çok maaş almıyor, memur az maaş alıyor.”
Şimdi Allah aşkına, bu üç açıklamanın neresinde memura karşı bir tavır var?
Üçü de aynı şeyi anlatıyor. Memurun maaşı artsın, işçinin kazandığı da kimsenin gözüne batmasın.
Fakat bazıları bu basit gerçeği anlamamakta ısrarcı.
Bugün bir eğitim sendikası yöneticisinin kaleminden çıkan değerlendirmeleri okuyunca aynı duyguyu yeniden yaşadım. Sayın Talat Yavuz, anlaşılan o ki söylenen sözlerden çok, o sözlerin nasıl yorumlanması gerektiğiyle ilgileniyor.
Sözün başını alıyor, sonunu çeviriyor, ardından varmak istediği sonuca ulaşıyor.
İyi de Sayın Yavuz, burası sınav salonu değil ki!
Önümüzde bir kompozisyon kâğıdı, değerlendirdiğimiz öğrencinin yazılı cevabı da yok.
Ortada milyonlarca çalışanın ekmeği var.
Bir öğretmenin, bir eğitimcinin kelimeler arasındaki farkları bilmesini elbette bekleriz. Fakat bazen kelimelere o kadar fazla anlam yüklenir ki cümlenin asıl anlamı kaybolur.
Mesela “Memurun maaşı artırılsın” cümlesiyle “İşçi neden memurdan fazla alıyor?” cümlesi aynı şey değildir.
Birincisi hak talebidir. İkincisi, hak talebini başka bir çalışanın kazancı üzerinden gerekçelendirmektir.
Bu farkı anlatmak için psikolojiye mi başvurmak gerekir, mantık dersine mi, bilmiyorum. Ama konuyu ille de bir sınava dönüştüreceksek soruyu ben sorayım:
Bir çalışan kendi hakkını savunurken başka bir çalışanın hakkını tartışmaya açıyorsa burada sendikacılık mı yapıyordur, yoksa işverenin yükünü mü hafifletiyordur?
Cevabı çoktan seçmeli yapmaya gerek yok. Vicdanı olan herkes kendi cevabını verebilir.
Bir de şu masa başı, saha başı meselesi var.
Kimsenin yaptığı işi küçümsemiyoruz. Öğretmenlik de kıymetlidir, mühendislik de, memurluk da. Ancak dirsek çürütmenin kıymetini anlatırken nasırlı ellerin emeğini unutmak da büyük haksızlık.
Bir orman işçisinin yangının ortasında geçirdiği geceyi, bir sağlık işçisinin hastane koridorlarında verdiği emeği, bir maden işçisinin yerin yüzlerce metre altında yaşadığı zorluğu hangi maaş tablosuna sığdıracaksınız?
Bir işçinin bordrosundaki rakamı yazmak kolay. O rakamın arkasındaki alın terini, tehlikeyi, yorgunluğu ve fedakârlığı da yazabiliyor musunuz?
Hele bir de ikramiyeyi, ilave tediyeyi ve çeşitli ödemeleri bir araya getirip işçinin aylık gelirini olduğundan farklı algılatan karşılaştırmalar yapılıyorsa önce hesap yöntemini sorgulamak gerekir.
Ama ne hikmetse tartışmanın merkezine hep işçinin aldığı para yerleştiriliyor.
Sanki işçinin maaşından biraz eksiltilse memurun sofrasına bir tabak daha yemek konulacak!
İşte asıl gariplik bu.
Bir dönem birbirinin karşısında konumlandırılan sendikal anlayışların, bugün birbirine yakınlaşması elbette mümkündür. Farklı konfederasyonlar aynı hak talebinde buluşabilir. Buna kimsenin itirazı olmaz.
Ancak geçmişin rakip konfederasyonları bugünün refik konfederasyonlarına dönüşürken ortak paydanın başka bir emekçinin kazancı olması düşündürücüdür.
Sayın Ali Yalçın’a da Sayın Talat Yavuz’a da bir sorum var:
Bir memurun maaşına yapılacak zammı savunmak için neden önce işçinin maaşını konuşmak zorundayız?
Memurun geçim sıkıntısını anlatmaya hayat pahalılığı yetmiyor mu? Kirası, mutfak masrafı, çocuklarının eğitimi, faturaları yeterince güçlü gerekçeler değil mi?
Bütün bunlar ortadayken işçinin cebine neden ihtiyaç duyuyorsunuz?
Üstelik işçi sendikalarının genel başkanları defalarca memurun daha fazla kazanmasını istediklerini söylüyor. Buna rağmen tartışmayı başka bir yere çekmenin kime ne faydası var?
Bakın, bu meselede işçiyle memur arasında kurulmaya çalışılan karşıtlığa itiraz ediyoruz. Yoksa memurun hakkına değil.
Biz işçinin nasırını gösterirken memurun emeğini inkâr etmiyoruz. Siz de memurun diplomasını gösterirken işçinin alın terini değersizleştirmeyin.
Karmaşık sularda cümle kurarak berraklık sağlanmaz. İnsan bazen uzun uzun konuşur, bir sürü kavram kullanır, karşısındakine ders vermeye kalkar ama meselenin en basit tarafını gözden kaçırır.
Settar Aslan’ın Balıkesir’de yaptığı açıklamanın kıymeti de burada.
Ne işçinin memura düşman edilmesine izin veriyor ne de memurun hakkını görmezden geliyor.
Asıl sendikal duruş da budur.
Çünkü emek mücadelesi, başkasının ekmeğini küçülterek kendi ekmeğini büyütme sanatı değildir.
Son olarak, tartışmayı kelimelerin arasında dolaştıranlara küçük bir hatırlatmada bulunmak isterim.
Bizim derdimiz sizin daha fazla kazanmanız değil. Daha fazla kazanmak için neden bizim kazandığımızı mesele hâline getirdiğiniz.
Memur daha fazla kazansın. Öğretmen, polis, hemşire, mühendis daha iyi şartlarda yaşasın. İşçi de emeğinin karşılığını alsın.
Bundan kim rahatsız olabilir?
Ama siz yine de bir sonraki açıklamanızda işçinin ne kadar kazandığını anlatmak yerine memurun neden geçinemediğini anlatmayı deneyin.
Belki o zaman aynı masanın etrafında oturabiliriz.
Hem merak etmeyin, o masaya gelirken küreğimizi getirmeyiz. Nasırlarımızı da gözünüze sokmayız. Elimizi uzatırız.
**Yeter ki o eli sıkarken gözünüz cebimizde olmasın.