Gündem

Soğan fiyatını kim belirliyor?

Son 6 ayda soğan fiyatlarındaki artışlar, "depolarda stokçuluk yaparak piyasa fiyatını yükseltme" tartışmalarını da beraberinde getirdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçen hafta Salı günü Muhtarlar Toplantısı’nda yaptığı “Bundan sonra aldığımız ihbarlar sebebiyle stokların yapıldığı depoları basacağız. Kimse benim vatandaşıma halkıma, pahalı ürün yedirme hakkına sahip değildir” şeklindeki açıklaması sonrası başta Ankara’nın Polatlı ilçesi olmak üzere soğan üreticisi bölgelerde depolara baskınlar yapıldı.

BBC Türkçe’den Fundanur Öztürk’ün haberine göre, son 6 ayda soğan fiyatlarındaki artışlar, “depolarda stokçuluk yaparak piyasa fiyatını yükseltme” tartışmalarını da beraberinde getirdi.

Net rakamlar bilinmemekle birlikte Türkiye’nin yıllık ortalama 2 milyon ton soğan ürettiği ve bunun 1 milyon 700 bin tonunu tükettiği tahmin ediliyor.

BBC Türkçe’ye konuşan tarım uzmanlarına göre, bu yıl soğan fiyatlarındaki artışın pek çok sebebi var. Uzmanlar bu radikal artışı sadece “stokçuluk” ile açıklamanın mümkün olmadığını, depolara yapılan baskınların da soruna uzun vadede çözüm getirmeyeceğini söylüyor.

Nisan ayına kadar satmak üzere soğanlarını depolarda muhafaza eden Polatlı üreticisi ise soğan üzerinde yaşanan tüm bu tartışmalardan oldukça endişeli.

‘Sorun, soğanın depolanması değil’

Tarım yazarı Abdullah Aysu’ya göre, soğandaki fiyat artışının iki temel nedeni var.

Üreticiden tüketiciye gelen ürünün ortalama 6-7 durakta el değiştirdiğini fiyatının katlanarak arttığını söyleyen Aysu, üretici ve tüketici arasındaki zinciri kısaltmayan hiçbir çözümün kalıcı olamayacağını savunuyor:

“Çiftçi üretir, tüccar tarladan alır ve o ilin haline götürür; oradan sevkiyatçı alır nakleder ve hangi ilde satacaksa o ilin haline gider; o ilin halindeki komisyoncu bunu alır ve manava/markete verir, son olarak tüketiciye ulaşır.

“Her bir aşamada kişiler kendi kazancını, devlet de vergisini koyar ve dolayısıyla fiyat yükselir. Bu mekanizma böyle devam ettiği sürece istediğiniz kadar stok baskını yapın, çözemezsiniz. Aracıları aradan çıkaracak şekilde bir temas sisteminin oluşturulması şart.”

Aysu, “Büyük tüccarlar çok miktarda ürünü topluyor, depoluyor ve haldeki komisyoncu ile direkt bağlantılı olarak fiyat istediği gibi yükseltip düşürebiliyor” diyor.

Tonlarca soğanın tüketiciye ulaşmadan önce depolarda tutulması doğal olsa da, esas sorun bu işlemin belli tüccarlar arasında tekelleşmesinde başlıyor.

Aysu, “Soğanı depolamak zorundalar ama soğan az elde toplandığı zaman fiyatlar yüksek olur. Ülkenin günlük ihtiyacı kadar göndermez de bunun yarısı kadar gönderirsen, arz-talep ile fiyat tabii ki yükselir. Mevcut soğan tüccarı bunu böyle yapmasa fiyatlar böyle uçmaz” diye konuşuyor.

Fakat Aysu’ya göre depolara yapılan baskınlar fiyatları görece olarak düşürmekten öteye geçmeyecek ve kalıcı bir çözüm sunmayacak:

“Baskınlar yapılır, birkaç kamyon fazla gider, fiyat görece olarak düşürülür ama daha sonra bu düzenek tekrar kurulur. Sistemin kendisi bozuk, üretimden pazarlamaya olan zincir kısalmadıkça sürece baş edemezsiniz.”

‘Üreticiden tüketiciye zincirin her halkası denetlenmeli’

BBC Türkçe’ye konuşan üreticiler ve tüccarlar bu sene soğan rekoltesinin düşük olduğunu ve ayrıca depolarda çürüyen soğan oranının geçen yıllara göre daha fazla olduğunu aktardı.

Tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım, soğanın fiyatının yükseleceği beklentisiyle bazı tüccarların “ürününü bekletmeyi” tercih etmiş olabileceğini söylüyor:

“Küf hastalığından dolayı depodaki soğanın yüzde 25-30’unun çürüdüğünden bahsediliyor. Bu da insanları fiyatlar artacak diye beklentiye sokuyor. ‘Ben şimdi 3-4 liraya soğan satacağıma Ocak ayında 7-8 liraya satarım’ diyerek ürününü satmayanlar mutlaka vardır. Bu beklentinin bir şekilde kırılması gerekiyordu, hükümet de baskın yaparak bunu kırmaya çalışıyor.”

Diğer Haberler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Close